Vooral schenkingen en aankopen liggen aan de basis van de huidige kunstcollectie. Al belandden sommige werken op een totaal andere manier in het Rubenshuis. In 1951 ontving het museum acht schilderijen die tijdens de Tweede Wereldoorlog in beslag waren genomen door de nazi’s.
Het gaat om werken van onder meer Jordaens, Snijders, Van Uden en Wildens. Ze werden teruggevonden na de bevrijding. De Dienst voor Economische Recuperatie (DER) moest achtergelaten, geroofde of gestolen kunstwerken en cultuurgoederen terugbezorgen aan de rechtmatige eigenaren of erfgenamen. Bij 78 stukken bleek de oorsprong onduidelijk. De DER verdeelde ze vervolgens onder elf openbare instellingen.
Eén van die instellingen was het Rubenshuis. De acht toegewezen schilderijen zijn er tot op vandaag in bewaring. Tijdens de Conferentie van Washington in 1998 onderschreef België de principes over geroofde en verdwenen cultuurgoederen onder het nationaalsocialisme. Musea en culturele instellingen werkten samen met de Studiecommissie Joodse goederen en de Commissie voor Schadeloosstelling om hun herkomst uit te klaren.
De zoektocht naar de oorspronkelijke eigenaars nam jaren in beslag. Helaas voor de acht stukken in de collectie van het Rubenshuis zonder concreet resultaat. Nadien werden ze – net als andere museumstukken met een ongeïdentificeerde of onvolledige herkomst – opgenomen in een nationale databank. Met als doel transparant te zijn over de oorsprong van deze collectiestukken en hun vooroorlogse verhaal alsnog te ontrafelen. Hiervoor bundelt het Rubenshuis de krachten met de Gemeenschappen, federale overheid en andere betrokken instellingen en musea.
Kortom: het speurwerk zet zich voort. En dus blijven alle tips welkom. Heb jij informatie, afbeeldingen of documenten die inzicht geven in de voorgeschiedenis van de acht oorlogsschilderijen van het Rubenshuis (zie afbeeldingen hieronder)? Neem dan contact op via rubenshuis@antwerpen.be en doe mee de waarheid uit de doeken.
